Eğitim süreci içinde rehberlik hizmetleri, daha önce de ifade edildiği gibi öğrencinin her yönüyle tüm olarak gelişmesine ve uyumuna yardım etmeye yöneliktir. Çocuğun büyüme ve gelişme süreci içinde eğitimde esas alınması gereken temel ihtiyaçlar vardır. Bu ihtiyaçlar onun;
Kişisel ve sosyal,
Eğitsel
Mesleki gelişim alanlanndadır.
Bu üç alandaki gelişim "ihtiyaçlannın karşılanması, özellikle okulöncesi eğitim ve temel eğitimde çok kritik bir öneme sahiptir. İşte eğitsel gelişim alanında çocuğa belli yeterlilikler kazandırmaya, öğrenmesini kolaylaştırmaya, karşılaştığı güçlüklükleri gidermesine yardım etmeye ve etkin bir öğrenme ortamı oluşturmaya yönelik hizmetlere "Eğitsel Rehberlik" denir.
Genel olarak, eğitsel gelişim ve sorunlarla ilgili olarak, eğitim sisteminde verilen yardım hizmetlerine, eğitsel rehberlik denilmektedir.
Kuşkusuz eğitsel rehberlikte ele alınan sorunlann içinde öğretmenin Öğretim etkinliklerinde kullandığı yöntem ve teknikler, ders programları, derslerin kapsamındaki konular, ders konulanna yönelik kazanılan bilgi ve beceriler girmemektedir, tik bölümde belirtildiği gibi okuldaki öğretim etkinlikleriyle rehberlik etkinlikleri ayrıdır. Ancak birbirini destekler ve tamamlar. Bu açıdan bakıldığında eğitsel rehberlik hizmeüeri öğrencinin "öğrenmesi ve başarılı olmasına" yardımcı hizmetlerdir. Diğer bir deyişle öğrenmeyi kolaylaştırma ve başanyı artırma işlevini gerçekleştirmeye yöneliktir.
Hangi eğitim düzeyinde olursa olsun eğitsel rehberlik hizmetleri şu genel amaçlan gerçekleştirmeye yöneliktir:
Öğrencinin okula ve okulun bulunduğu çevreye uyum sağlaması
Etkin ders çalışma becerilerini kazanması.
Eğitsel kararlar vermesi ve seçimler yapması.
Başanyı engelleyen etmenleri azaltmak ya da ortadan kaldırmak.
Öğrencilerin ilgi, yetenek, eğilim ve özelliklerine uygun bir eğİtsel bir ortam yaratmak
Okul yaşamıyla meslek yaşamı arasındaki ilişkiyi sağlamak.
Bu genel amaçlara yönelik bir çok etkinlik dersiçi ve dersdışı zamanlarda planlanıp yürütülebilir. Bu konudaki görev ve sorumluluklarını iyi bilen bir öğretmen bu alanda çok şey sağlar. Okulda rehberlik uzmanlarının bulunması durumunda da öğrencilere, daha yeterli ve üst düzeyde hizmetlerin sunulması sağlanır. (Örneğin sınav kaygısını azaltma, gevşeme teknikleri vb.)
Eğitsel Rehberlik Hizmetlerinin Kapsamı ve Niteliği: Eğitsel rehberlik hizmeüeri bir bakıma öğrencinin "öğrenmeyi öğrenmesi"ni sağlamaya çalışır. Bu amaçla da eğitsel rehberliğin kapsamına, öğrenciye zamanı iyi kullanma, verimli ders çalışma yollan, plan yapma ve uygulama, öğrenmeye güdülenme, öğrendiklerini unutmadan bellekte saklama, sınavlara hazırlanma, kaynaklardan yararlanma, yeteneklerini geliştirme, öğrenme engellerini aşma, eğitsel seçimler yapma vb. gibi pek çok konuda olumlu tutum ve alışkanlıklar geliştirmesine yardım hizmetleri girer. Bu tip becerilerin kazanılmasında öğrenmeye karşı olumlu tutumların geliştirilmesinde kuşkusuz, ilköğretim dönemi son derece önemlidir. Bu dönem çok iyi değerlendirilmelidir. Çünkü, örgün eğitime başladığı ilk yıllarda, kazanılan duyuşsal niteliklerin değiştirilmesi güçtür, ilk yıllarda kazanılan olumlu ya da olumsuz yaşantılar öğrencinin tüm eğitim sürecini etkiler.
Ayrıca, öğrencinin İlgi, yetenek ve özelliklerini, öğrenme güçlüklerini, eğitsel ihtiyaçlannı saptamak için yapılan öğrenciyi tanıma çalışmaları, eğitsel rehberlik kapsamında yer alan önemli etkinliklerdendir. Tanıma çalışmalarının bulguları doğrultusunda, öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini geliştirici fırsatlar düzenlemek; özel yetenekli öğrencilere uygun olanaklar hazırlamak; öğrenme güçlüğü çeken, özel eğitim gerektiren öğrenciler için gerekli düzenlemelerin yapılmasına yardımcı olmak gibi hizmetler, eğitsel rehberlik kapsamına girer, Çünkü; başta vurgulandığı gibi bu hizmetler, tüm öğrencilerin eğitsel gelişimine yardımı amaçlar.
Bu hizmetler sürdürülürken, öğrencilerin eğitsel güçlükleriyle çözümleri konusunda velilere yönelik etkinlikler, araştırma ve izleme çalışmaları, eğitsel rehberlik hizmetlerinin değişik yönlerini oluşturur.Bu hizmetler verilirken rehberlik anlayışında olduğu gibi "gelişimsel bir yaklaşım" benimsenmelidir. Çünkü önemli olan, çocuğun gelişimini dengeli ve uyumlu sürdürmesidir. Ayrıca çocuğun dönemlere özgü ihtiyaçlarını karşılayacak yeterlilikleri kazandırmak ve "eğitsel gelişim görevlerini" başarmasına yardımcı olmak esastır. Bu hizmetlerin "koruyucu, önleyici ve geliştirici" olması temel niteliklerindendir. Ancak, ortaya çıkan bir güçlüğü gidermeye yönelik "çözüm yaklaşımı" da gerekli olabilir.
Eğitsel rehberlik hizmetleri sürekli olmalıdır. Bu hizmetlerden bir kısmı kimi dönemlerde daha çok önem kazanırsa da, öğrenim sürecinin hemen her evresinde gereklidir. Sadece önem ve öncelik sırası değişebilir. Çünkü belli hizmetler kritik dönemlere denk düşmek zorundadır.
Kaynak : Prof. Dr. Binnur Yeşilyaprak ( Açıköğretim Yayınları )
