ISINAN KATI MADDELER UZAR

Deneyin Amacı: Katıların ısıtılınca boyca uzadığını görmek

Hazırlık Sorusu:

Demir yolları, köprüler yapılırken bağlantı yerlerinde neden biraz açıklık vardır? Araştırınız.

Deneydeki  Araç  ve  Gereçler:

Deney  Düzeneği:

Deneyin  Yapılışı:

1.Statif  çubuğun   iki  ucuna   döküm  ayakları   bağlayınız.

2.Üç bağlama  parçasını  çubuğun  iki    ucuna  ve  ortasına  sabitleyiniz ve  şekildeki gibi  yalıtkan  saplı  çubuk  ve   dik  tutturucuyu   bağlayınız.

3.Yalıtkan  saplı  çubukların uçlarına  krom nikel  telini  gergin  bir  şekilde  bağlayınız.

4.Ortadaki  bağlama   parçasına  dik  tutturucuyu   bağlayınız. İbrenin  bir  ucunu  gergin  telin üstünden  dik  tutturucunun  deliğine  geçiriniz. 

5.Teli  gerin  tutabilmek  için  ibreye  çengelli  ağırlık  asınız.

6.Ekranı  şekilde  görüldüğü  gibi  ibrenin   ucuna  hazırlayınız. Şimdi  mumu  yakarak  gergin  tel  boyunca  gezdirerek  teli  ısıtınız ve ibrenin  hareketini gözleyiniz.

Deney Sonucu:

Tel boyunca mum alevini gezdirerek teli ısıttığınızda ekranda ibrenin saptığını, yanan mumu telden uzaklaştırdığınızda ise ibrenin ilk konuma geldiğini görürsünüz. Yani ısınan telin uzadığı , ısı kaybettiğinde ise telin kısaldığı görülür.      

Teorik Bilgi:

Bütün maddeler ısıtıldıkları zaman maddenin cinsine ve şekline göre  değişik  durumlarda genleşme meydana gelir.

            Maddelerdeki genleşme; katılarda boyca uzama, yüzeyce ve hacimce genleşme şeklinde olur. Sıvı ve gazlarda ise hacimce genleşme olur. Genleşme maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Katı maddeleri meydana getiren atomlar arasındaki   uzaklık çok azdır. Titreşim hareketi yapar. Katıyı ısıttığımızda atomların enerjileri artarak daha hızlı hareket eder ve atomlar arasındaki uzaklık artar. Böylece boyca, yüzeyce ve hacimce genleşme meydana gelir.Katılarda boyca genleşmeye boyca uzama denir ve ayırt edici bir özelliktir.