Gençlik Çağında Beslenme

Yeterli ve dengeli beslenme büyüme ve gelişme, yaşamın sürdürülmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlığın korunması ve geliştirilmesi, yaşam kalitesinin artırılması için büyük önem taşır. Gençlik dönemi; çocukluktan yetişkinlik dönemine geçiş birçok fiziksel, fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişikliklerle tanımlanan bir süreçtir.

Gençlerin enerji ve besin öğelerine olan gereksinmeleri  fazladır. Gençlerin fiziksel büyüme ve gelişmelerindeki hızlı artış sonucu gereksinmeleri artmaktadır. 

Gençlerin yaşam şeklindeki ve besin alımındaki değişiklikler onların hem besin öğeleri alımını hem de öğün örüntülerini etkilemektedir.

Gençlerin spor dallarına katılması, gebelik ve yeme davranışı bozuklukları yaşaması, katı zayıflama diyetlerinin uygulanması, alkol ve sigara kullanma alışkanlığı, ilaç kullanma ve diğer özellik taşıyan durumlar, özel bazı besin öğelerine olan gereksinmenin artmasına neden olmaktadır.Bu dönemde yanlış uygulanan zayıflama diyetleri yetersiz ve dengesiz beslenme nedenidir. 

Genç kendisini filmlerde, gazetelerde ve dergilerde gördüğü kişilere benzetme özlemi içinde onların öğütlerini uygulama hevesine kapılabilir.

Barsak parazitleri, kansızlık, diş çürükleri , guatr gibi sağlık sorunlarıyla da  karşılaşılmaktadır.

Beslenme gencin yaşına göre boy uzunluğu ve vücut ağırlığının saptanması ile değerlendiriliri. Ayaküstü beslenme (fast food) veya abur-cubur beslenme alışkanlığı çocuk ve gençler arasında yaygın olarak görülmektedir. Aslında bu tip beslenme günümüzde insanın hızlı yaşam temposu nedeniyle oluşmuştur. Bu tür beslenme ile enerjinin  % 40-50 ? si yağdan gelmektedir. Bu yağın çoğunluğu doymuş yağlardan oluşmaktadır.

Diyetteki doymuş yağ miktarı  ile kalp-damar hastalıkları arasında ilişki olduğu bilinmektedir. Bu hastalıklar yetişkinlerde görülmesine karşın temelleri çocukluk çağında atılmaktadır. Genellikle ayaküstü beslenmede A ve C vitaminleri, kalsiyum, posa tüketimi yetersizdir, yağ ve tuz tüketimi ise yüksektir.

Bu yaş grubunun diğer bir yanlış alışkanlığı da öğün atlamaktır. En çok atlanan öğün ise sabah kahvaltısıdır. Sabah kahvaltısı insanlar için önemli bir öğündür.

Gençlik döneminde özellikle kızlarda yemek yeme ile ilgili bozukluklar olarak anoreksiya nrvosa ve bulimia nervosa görülmektedir. Gençler kendi kendini kusturmakta , laksatif ve diüretik ilaçlar kullanmakta ve sağlığı bozulmaktadır. Genç,  bir deri bir kemik görünümünü almaktadır ve bu durumlarda gencin psikiyatrik tedavi görmesi gerekmektedir. Sorunların nedenleri araştırılması gerekmektedir.

Gençlere sağlıklı beslenme önerileri:

• Besin çeşitliliği arttırılmalı, 
• Taze sebze-meyve tüketimi arttırılmalı, 
• Yeterli miktarda süt  ve ürünlerinin tüketimi sağlanmalı,  
• Vücut ağırlığı normal; önerilen düzeyde tutulmalı, 
• Fiziksel aktivite arttırılmalı, 
• Şeker  tüketimi azaltılmalı 
• Aşırı yağdan sakınılmalı, 
• Tuz tüketimi azaltılmalı, kullanılan tuz ise İYOTLU TUZ olmalı, 
• Güvenli, temiz hazırlanmış ve pişirilmiş besin tüketimine özen gösterilmeli, 
• Sıvı alımı yeterli olmalı, içecek olarak su tercih edilmelidir.
• Alkol tüketilmemeli, kafein (kahve, kolalı içeceklerin) alımı sınırlandırılmalıdır.
•     Güvenilir ve hijyenik koşullarda hazırlanmış besinler tüketilmelidir.

Diyetisyen Nurten GÜNDÜZ