Şeyhi

Şeyhi
Şeyhî (?-1431) Türk Divan edebiyatı şairi.
Asıl ismi Yusuf Sinanüddin veya Yusuf Sinan'dır. Germiyanlı Şeyhi olarak da bilinir. Orhan Gazi ve I. Murat'a vezirlik yapmış olan Sinanüddin Fakıh Yusuf Paşa ile karıştırılmamalıdır.
Şeyhi'nin doğum tarihi bilinmese de, Kütahya'da doğduğu ve çocukluğunu burada geçirdiği bilinmektedir. Bazı kaynaklarda 1371 yılında doğduğu belirtilse de bu tarihin doğruluğu ispatlanmamıştır. Bilime olan merakı ile İran'a gitmiş, burada başta tıp ve tasavvuf olmak üzere yoğun bir eğitim görmüştür. Öğrenimini tamamlayarak Anadolu'ya geri döner. Bu sıralarda Hekim Sinan olarak anılmaktadır. Bir hekim olarak ünlenen Şeyhi'nin tedavi ettiği hastalar içinde Sultan Mehmed Çelebi de vardır. Başarılı tedavi üzerine Sultan Çelebi Mehmed Şeyhi'ye Kütahya yakınlarındaki Tokuzlu köyünü hediye eder. Fakat Şeyhi köyde (muhtemelen köylülerce) soyulur ve dövülür. Bunun üzerine Harnâme (Eşekname) isimli mesneviyi yazar. Bu fabl eserde, kaderi yük taşımak olan bir eşeğin semiren öküzlere özenmesi üzerine başına gelenler mizahi ve alegorik bir dil ile hicvedilmiştir.
Hacı Bayram Veli'den fazlasıyla etkilenmiş ve onun dervişi olmuştur. II. Murat zamanında saraya çok yakın olan Şeyhi, padişahın hekimlerindendir. Bizzat padişahın isteği üzerine Hüsrev ü Şirin'in Türkçe tercümesini yazmaya başlamıştır. Bu eserini tamamlayamadan vefat etmiştir. Vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, genel kanı 1431 yılında vefat ettiği üzerinedir. Mezarı Kütahya'ya 7 kilometre mesafede Dumlupınar köyünde Erenlerbaşı olarak tanınan bir ziyaret yeridir.
Şeyhi erken dönem Divan Edebiyatı şairlerindendir ve divan edebiyatının gelişmesine büyük katkısı olmuştur. Tasavvufi bir kişilik olmasına ve tasavvuf eğitimi almış olmasına rağmen eserlerinde tasavvufi öğeler bulunmamaktadır. Din dışı şiirler yazmayı tercih etmiştir.
Doğumu tam olarak belli değildir.Ölümü 1431 olarak kabul edilebilir.Asıl adı Sinan'dır.
         Kuvvetli bir öğrenim görmüş.İran'da tasavvuf ve tıp öğrenimi yapmıştır.Yurda döndükten sonra
"Hekim Sinan" diye anılmaya başlamıştır.
         1415 tarihinde Ankara'da Çelebi Sultan Mehmet'i tedavi etmiş,buna karşılık Sultan,"Şeyhi" ye
Tokuzlu köyünü tımar olarak vermiştir.Şeyhi bir müddet sonra bu köye gitmiş,ancak,tımarın eski
sahipleri tarafından soyulmuş,bundan çok müteessir olan Şeyhi Harname'yi yazmıştır.Bu eser 126
beyitlik küçük bir mesnevidir.Eserde hem hiciv,hem de mizah vardır.
         2.Murat'ın padişahlığı zamanında saraya intisap etmiş ve Murat'ın isteği ile Hüsrev ü Şirin'i yaz-
maya başlamış ancak bitiremeden ölmüştür.
          Hüsrev ü Şirin 6400 beyitten ibarettir.Şeyhi 2000 beyte yaklaşan baş tarafını Genceli Nizami'den
(1140-1203) bazı değişiklikler yaparak çevirmiş ve kalan kısmını kendi yazmıştır.
          Şeyhi,Anadolu'da Divan Edebiyatı'nın kurucularından sayılır.Kuvvetli bir tasavvuf kültürü aldığı
halde din dışı şiirler de yazmıştır.Dili ustalıkla kullanmasını bilmiş ve Türkçe, bütün incelikleriyle
Şeyhi'nin elinde edebi bir dil haline gelmiştir.

Başlıca Eserleri [değiştir]
•    Divan
•    Hüsrev ü Şirin
•    Harnâme
Ayrıca edebi eserlerinin yanında tıpla ilgili eserlerden kaleme almıştır:
•    Kenz-ül Menafi
•    Habnâme
•    Neynâme
Eserlerinden örnek
Gazel
Ölme gönül firaak ile Îsâ-nefes gelür
Yanma ciger figaan ile feryâd-res gelür
Can bülbili teferrüc-i dîdâr kılmasa
Firdevs bostânı gözüne kafes gelür
Her bî-haber ne bile mahabbet safâsını
Nâ-merde aşk u derd hevâ vü heves gelür
Bilmez kimesne kaafile-i dûstdan haber
Geh geh budur kulaguma bang-ı ceres gelür
Şeyhî ko peşpeşeyi dahı şehbâzı kıl şikâr
Sîmürg-i himet olana âlem meges gelür
(Vezin: Mef’ûlü failâtü mafâilü fâilün)
helal olsun şeyhi(allah rahmet eylesin)huzur içinde uyu emi=ü