Grup terimi, aşağıda da göreceğimiz gibi, grubu meydana getiren bireyler arasında ilişkilerin bulunmasını ve bu ilişkilerin de düzenli ve sürekli olarak işlenmesin! gerektirir. J. Fichter bu özellikleri şöyle sıralamaktadır.

1. Görülebilirlik; grup üyeleri ve grup dışı kişiler tarafından.

2. Örgütlü olma;

3. Rol; grup üyeleri kendilerine özgü rolleri oynarlar.

4. Etkileşim; grup üyeleri daima haberleşme içindedirler.

5. Norm; grup tarafından meydana getirilen normlar grup üyelerinin rollerine ve davranışlarına etki yaparlar.

6. Değerler; üyeler ortak değerlere ve ilgilere sahiptirler.

7. Amaçlar; grup çalışması bir amaca veya birkaç amaca dönük olabilir.

8. Devamlılık; grubun belli bir süresi olması lazımdır.

Bu şartlara göre grup şöyle tarif edilebilir: Belirli bir süre içinde belli hedeflere
ulaşmak için rolleri oynayarak sosyal ilişkileri devam ettiren birçok kişinin meydana getirdiği
topluluktur (Baysal ve Tekarslan, 1996).

Günlük konuşmada kullanılan "grup" sözcüğü en genel anlamda "çoğul olmayı"
belirler. Sosyal psikolojide ve sosyolojide ise grup kavramı çeşitli şekillerde tanımlanmıştır.
Bu tanımlara göre, bir kalabalığın "grup" olabilmesi için ortak amaçlar, ortak normlar,
kendilerine bir grup olarak hissetmeleri gibi koşullar öne sürülmüştür. Gruplar şüphesiz bu
özellikleri göstermekle beraber, bir topluluğun grup olabilmesi için gereken en az koşul acaba
hangisidir ? Bu soruya cevabımız "etkileşim" olacaktır. Buna göre grup "etkileşim halinde
olan birden fazla insan" anlamını taşır.

Etkileşim halinde olmak için, sadece birbirinin varlığından haberdar olmak bile
yeterlidir. Otobüste karşılıklı oturan iki kişiden birinin diğerini dikkatle incelemesi, incelenen kimsenin
de bunun farkında olması halinde bu iki kişi etkileşim içindedir. Çünkü her ikisinin de
davranışı, diğerinin orada bulunmasıyla etkilenmiştir.

Bu örnekteki grup, şüphesiz, grup kavramının çok hafif bir şekilde kullanımıdır. Bu
tür bir grup geçicidir. Üyelerin ortak özellikleri ve amaçları çok sınırlıdır. Ama gene de
etkileşim söz konuşu olduğu sürece bu iki kişilik topluluğa grup diyebiliriz. Böyle en basit
düzeydeki etkileşimin bir grup yarattığı fikri başka araştırmacılar tarafından da
benimsenmiştir. Sosyolog Goffrnan da bu en basit ve geçici grupları gözlem yoluyla
inceleyerek bir kitap yazmıştır.

Sosyologların ve özellikle sosyal psikologların ilgilendikleri ve üstünde en çok
araştırma yaptıkları gruplar küçük gruplardır. Bu konuda son 30 yıl içinde çok fazla sayıda
araştırma yapıldığım görüyoruz (Kağıtçıbaşı, 1979).

Tek yönlü bir etkileşim grup olgusunun doğmasında yeterli değildir. Bir grubun
varlığından söz edebilmek için bu etkileşim çerçevesinde bazı değer norm ve ideolojilerin
geniş alanda özel bir duygusal ortamın ve birleştirici manevi öğelerin var olması gerekir.

Bu nedenle grup tesadüfen bir araya gelmiş insanlardan farklı bir birleşmedir. Tıpkı
otobüste, birlikte seyahat edenler gibi. Grup, kategori kavramından da farklılık taşır. Yani
birbirleriyle hiç konuşmayan ancak ortak karakteristikleri olan insanlar da bir grup değildir.
Tıpkı yaş, ırk ya da cinsiyet gibi.

Birçok toplumbilimci Merton´un standart toplumsal grup tanımı üzerinde birleşirler.
Bu tanıma göre grup, birden fazla sayıda insanın kendileri ve başkaları tarafından grup olarak
nitelendirilmeleri açısından önemlidir. Grubu oluşturan insanlar kendilerim bir grup olarak
nitelendirmedikleri sürece bu topluluğu grup olarak düşünemeyiz. O halde kişilerin grup
oluşturduklarının bilincinde olmaları da, gruplaşma sürecinde önemli bir faktördür. Grupların
oluşmasında mekansal yakınlıkta önemlidir. Örneğin, arkadaş grupları genellikle aynı mahalle
ya da komşu çocuklarında oluşur. Zamanla mekansal yakınlık önemini kaybeder ve
davranışlardaki benzerlikler önem kazanır. Örneğin, okullarda kurulan çadırlar bu şekilde
ortak davranışlar gösteren kimselerden oluşur. Aynı şekilde insanlar kendileri gibi olan,
benzer özellikler gösteren ve birbirlerinin ilgilerim çekmeleri nedeniyle de bir araya gelip bir
grup oluşturabilirler (Özkalp, 1994).

Grup Ayrımı

Grupları sınıflama dayanağına göre çeşitli şekillerde sınırlayabiliriz.

1. Biçimsel ve Biçimsel Olmayan Gruplar

Böylece biçimsel grup, "yasal ve biçimsel yetke alımda, belirli bir sonuca ulaşmak ya
da verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulmuş olan grup" diye tarif edilebilir.

Biçimsel olmayan gruplar küçük gruplar ve "klikler" anlamında da kullanılmaktadır.
Dalton büyük gruplarda üç değişik tür klik belirlemektedir. Yatay, dikey ve rastgele (random)
klikler. Yatay klikler aynı düzeyde ya da aynı alanda faaliyet gösteren üyeleri içerir. Dikey
klik belirli bir alan ya da departmandaki değişik düzeylerden kişileri içerir. Rastgele klikler
çeşitli alan ya da departmanların üyelerinden oluşurlar.

2. Birincil ve İkincil Gruplar

Birincil grubu niteleyen en temel özellik, dolaysız ilişkiler, yani bir hiyerarşi
aracılığıyla sağlanan ilişkilerin tersine, yüz yüze (face to face) ilişkilerden oluşmasıdır.

İkincil gruplarda ise ilişkiler zihinsel, ussal - rasyonel ve sözleşmeli olur. ilişkiler
formel ve açıkça tanımlanmış sorumluluklarla kişisel olmama eğilimindedir.

3. Üyelik ve Danışma Grupları

Bir bireyin gruba üye olup olmamasına bağlı olarak gruplar üyelik ve danışma grupları
olarak da sınıflandırılmıştır. Danışma yerine ´´başvuru" veya "referans" grupları da
denmektedir.

Bir birey çoğu kez birden fazla grubun üyesidir. Örneğin, bir ailenin ferdi, bir okulun
mezunu, bir işletmenin mensubu olabilir ve bu gruplarda aktif bir görev ya da pasif bir üye
rolü oynayabilir. Onun için üyelik grupları kişilerin halen üyesi bulundukları ve içinde
faaliyette oldukları gruplardır.

Kişiler Niçin Gruba Katılırlar ?

Kişiler daima bir grubun parçası, üyesi olmak isterler. Çünkü birtakım ihtiyaçları bir
grup üyesi olarak, diğer herhangi bir şekilden daha iyi karşılanır. Her ne kadar bir kişi gruba
katıldığı zaman elde etmek istediği şeyin ne olduğunu kesin olarak bilemezse de, böyle
hareket etmesinin bir ya da karmaşık bazı nedenleri vardır. Hatta bu nedenler kişinin ifade
ettiklerinden çok daha başkadır. Belki de kişi bu nedenleri bilmemektedir ya da ifade etmek
istediklerim tam bir açıklığa kavuşturamamaktadır.

Yeni fikirlerin Yaratılması Bakımından Grup:

Bir sorunun çözümünde bireyin veya bir grubun yaratıcılığı sorunun çözüm üne ait
meydana getirilen fikirlerin miktarı ile ölçülür.

Gurup içindeki üyeler ararsında meydana gelen etkileşimin karşılıklı dayanışmaya yol
açması grup üyelerinin devamlı karşılıklı olarak açıkladıkları fikirlerle yeni fikirlere motive
edilmesi şeklinde olur.

Gruptaki bu davranışın meydana gelmemesi tehlikesi "ikinci çözüm" ve
"brainstorming" metodlan ile giderilir.

Grupların Rizikolu Davranışı ve Grup Baskısı

Grupların bireyin karar davranışı üzerine olan önemli etkilerinden biri riske girme
(risky shift) ile ilgilidir. Bireyler çoğu defa başarılma olasılığı çok düşük ama başarıldığında
kazancı büyük bir seçenek ile başarılma olasılığı yüksek fakat kazancı düşük bir seçenek
arasından birim seçmek durumu ile karşılaşırlar. Burada riskli bir tercih söz konusudur.

"Grup Düşünme" Etkisi

Karar alma sürecine katılan bireylerin tümü, ilke olarak, makul bireylerdir. Yani belirli
bir sorun konusunda en iyi çözümü seçme kapasitesinde olan kişilerdir. Fakat, çoğu kez
tümünün ortak kararı, bir kişinin kararından kötü olmaktadır. Daha açıkçası grup halinde
karar alma, bundan beklenen avantajları artırma, korkulan sakıncaları en aza indirgeme
sonucuna yol açmamaktadır. Bir başka deyişle, bunun "irrasyonel" olduğu görülmektedir.
Rasyonel bireylerin, birlikte, rasyonel olmayan bir karar almaları şaşırtıcıdır (Baysal ve
Tekarslan, 1996).